People going to church (Grindavík)

Íslensk alþýða var í brennipunkti í listsköpun Gunnlaugs Scheving, sem málaði af félagslegu raunsæi og sneri baki við þeirri rómantísku málarahefð sem tíðkaðist um þarsíðustu aldamót. Hann einbeitti sér að lífi og starfi fólks úti í náttúrunni og á vinnustöðum; hann málaði ótal myndir frá sjávarþorpum víðsvegar um land. Þáttaskil markaði dvöl hans í Grindavík árið 1920, skömmu eftir námsárin í Kaupmannahöfn. Þar fann hann bæði skjól og hvetjandi umhverfi fyrir listsköpun sína. Hann tók að leggja sterkari áherslu á eðlislægt gildi forms og lita, sem kristallast í verkinu Fólk að fara til kirkju (Grindavík), þar sem listamaðurinn magnar upp tilfinningu fyrir nöprum vindi sem stendur af hafi. Myndflöturinn er samþjappaður; fyrir miðri mynd sjáum við fólkið og kirkjuna, umkringd húsum, görðum, hafi og himni. Þessi svipmynd af hversdagslífinu er þrungin andlegum blæ. Augnaráð okkar dregst ósjálfrátt að fólkinu sem gengur í átt að kirkjunni sem og krossinum er stendur ofan á turninum og ber við sjóndeildarhring.  Verkið Fólk að fara til kirkju (Grindavík) var sýnt í Listamannaskálanum í Reykjavík árið 1943 og þar keypt af Listasafni Íslands. Löngu síðar ánafnaði Gunnlaugur safninu rausnarlega gjöf. Dánargjöf hans er ein sú viðamesta sem safninu hefur hlotnast og telur um 1800 verk, þar á meðal tólf olíumálverk. Í ljósi nýlegra eldsumbrota á Reykjanesskaga hefur myndin frá Grindavík öðlast annað og aukið vægi. Bær sem áður var blómlegt útgerðarpláss er nú óbyggilegur vegna jarðskjálfta og hraunflæðis. Djúp neðanjarðarsprunga liggur undir bæinn miðjan, nærri gömlu kirkjunni.   The working class of Iceland was central to the art of Gunnlaugur Scheving, a social realist painter who broke with the earlier tradition of Romantic painting at the turn of the century. He focused on the life and work of people surrounded by nature and in the workplace in his many scenes of fishing villages around the country. His time spent in Grindavík, southwest Iceland, in the 1920, after his return from studies in Copenhagen, marked a turning-point. There he found both refuge and a stimulating environment for his art, as he moved towards greater emphasis on the intrinsic value of form and colour, as embodied in People Going to Church (Grindavík), where the artist has expressed the feeling of the cold wind blowing in from the sea. The picture space is compressed; at the centre are people and church, surrounded by houses, gardens, sea and sky. The scene of ordinary life is nevertheless imbued with a spiritual aspect. The eye is drawn to the people proceeding toward the church, and the cross that stands atop the tower and at the same time on the line of the horizon People Going to Church (Grindavík) was exhibited at Listamannaskálinn in Reykjavík in 1943, when it was purchased by the National Gallery. Much later, Gunnlaugur left a generous bequest to the National Gallery; one of the largest ever to the gallery, the bequest comprises about 1,800 works, including 12 oil paintings. In the context of recent volcanic activity in southwest Iceland, the painting of Grindavík has taken on a new significance. Previously a thriving fishing community, Grindavík has now been rendered uninhabitable by earthquakes and lava flows. A deep underground fissure runs through the middle of the town, close to the old church.