Íslenskir listamenn við skilningstréð
1919
Jóhannes Kjarval 1885-1972

Jóhannes S. Kjarval var einn af frumherjum íslenskrar nútímamyndlistar. Oft er sagt að þessi ástsæli listamaður hafi opnað augu Íslendinga fyrir sérstæðri fegurð landsins og þá ekki síst þeirri fegurð sem finna má við hvert fótmál. Kjarval stundaði nám við Konunglega listaháskólann í Kaupmannahöfn árin 1913–1917 og bjó í Danmörku næstu ár. Árið 1922 flutti hann ásamt fjölskyldu sinni aftur til Íslands en hann dvaldi einnig í skemmri tíma á Englandi, Ítalíu og í Frakklandi. Áhrif frá táknhyggju (symbólisma) og kúbisma komu snemma fram í verkum Kjarvals eins og sést í verkinu Íslenskir listamenn við skilningstréð sem minnir um sumt á kúbískt verk danska málarans Jais Nielsen, Sirkussýning. Loftfimleikamenn. Myndmálið í verki Kjarvals er einfaldað og stílfært með geómetrískum formum og litameðferðin er huglæg. Horft er frá háu sjónarhorni á svið þar sem ljósleitir reiðmenn sitja á fákum sínum umhverfis dularfullt tré. Eins og fram kemur í ritinu Kjarval frá 2008 birtast í verkinu hugleiðingar Kjarvals um stöðu íslenskra listamanna og biblíusagnir en danskt heiti verksins er Foran Paradiset. Íslenska heitið vísar til skilningstrés góðs og ills og gæti verkið verið innblásið af myndlýsingum Williams Blake við Hinn guðdómlega gleðileik Dantes, og þá einkum mynd sem sýnir Rafael erkiengil ásamt Adam og Evu, og skilningstréð og hesta í bakgrunni.
