Álfaborg
1935
Jóhannes Kjarval 1885-1972

Segja má að listmálarinn Jóhannes S. Kjarval hafi breytt sýn og viðhorfi þjóðarinnar til náttúrunnar með túlkun sinni á hrauni og nálgun sinni á landlagsmálun. Hann var einstaklega næmur listmálari sem viðurkenndi tilvist þess sem er auganu hulið og túlkaði gjarnan vætti og verur í verkum sínum. Í verkinu Álfaborg miðlar Kjarval æskuslóðum sínum í Borgarfirði eystra þar sem hann ólst upp hjá skyldmennum sínum. Eflaust heyrði hann fjölmargar sögur af álfum í stórbrotinni náttúru Austurlands.
Hér má sjá bláklæddar verur í rauð- og brúnleitum hamrinum. Þær snúa hver að annarri þar sem þær standa á syllum bergsins og stinga saman nefjum. Titillinn gefur til kynna að í verkinu megi sjá huldufólk frekar en mennska menn. Rauður litur bjargsins minnir á hallir í fjarlægum löndum og í forgrunni, neðst hægra megin, stendur engill. Vængjaðir englar og goðsagnakenndar verur birtast oft í myndum Kjarvals og stundum renna verurnar saman við náttúruna.
Þrátt fyrir að Kjarval hafi málað úti í náttúrunni var hann aldrei að líkja eftir henni, heldur endurskapaði hann umhverfið og túlkaði á sinn persónulega hátt. Kjarval fór nýjar leiðir þegar hann kallaði fram fjarvídd í verkum sínum og byggði upp myndina með sínum eigin aðferðum. Hann braut til dæmis upp myndflötinn með eins konar mynstri og lagði fyrst og fremst áherslu á yfirborð, litbrigði og áferð. Þannig sýndi hann landslagið í nærmynd og færði áhorfandann nær náttúrunni.

