Djákninn á Myrká
1931
Ásgrímur Jónsson 1876-1958

Ásgrímur Jónsson gerði fjölda verka þar sem myndefnið er sótt í eina frægustu draugasögu landsins, söguna um djáknann á Myrká sem kemur eftir andlátið að sækja unnustu sína, Guðrúnu, sem heldur að hún sé að fara í jólaveislu. Í þjóðsagnamyndum sínum velur Ásgrímur oft þá stund þegar sagan rís og nær dramatískum hápunkti. Í verkinu hér að ofan glampar á hvítan blett í hnakka afturgöngunnar er djákninn ríður með Guðrúnu yfir Hörgá, en þarna eru hvörf í sögunni þegar Guðrún áttar sig á því að djákninn er genginn aftur.
Djákninn ávarpar Guðrúnu og segir Garún, Garún, þar sem draugum er ekki fært að nefna Guð á nafn.
Myndin er máluð í dökkum litum og svipar til fyrstu verka Ásgríms. Listamaðurinn nýtir sér samspil ljóss og skugga þar sem dökkbláum litum árinnar og fjallsins er teflt á móti hvíttóna litum íssins. Kraftmiklar pensilstrokur skapa spennu á myndfletinum. Í þessum fyrstu þjóðsagnamyndum Ásgríms birtist einlæg hrifning gagnvart myndefninu. Oft virðist sem íslensku þjóðsögurnar séu sprottnar beint upp úr náttúrunni. Til eru fleiri útfærslur Ásgríms af þessu augnabliki í sögunni en hann málaði gjarnan sama myndefnið nokkrum sinnum og vann í ólíka miðla þar sem hann gerði olíumálverk, vatnslitamyndir og teikningar.

